Wojciech Samarzewski

wybitny polski krawiec patronem EAM

„Zachowałem serce czyste, by być jako przykład dla pokolenia przyszłego, wzorem – jak służyć ojczyźnie naszej, jak pracować i kształtować się w zawodzie” Wojciech Samarzewski.


Europejska Akademia Mody od marca 2006 r. ma swojego patrona, jest nim Wojciech Samarzewski, wybitny polski krawiec żyjący w latach 1876 -1966. W tym roku przypada 130 rocznica jego urodzin oraz 40 rocznica śmierci. Wojciech Samarzewski, zasłużony działacz społeczno-narodowy na Śląsku, znakomity polski mistrz krawiecki, autor i wydawca pionierskich podręczników zawodowych, redaktor ogólnopolskiego miesięcznika „Odzież” o tematyce krawiectwa, współredaktor wielu polskich czasopism, publicysta i poeta, który apelował o pielęgnowanie i promocję języka polskiego w literaturze zawodowej oraz popieranie polskich rzemieślników na Śląsku znajdującym się pod zaborem pruskim w ich walce silnym ekonomicznie i promowanym politycznie rzemiosłem niemieckim – współcześnie został zupełnie zapomniany. Niemniej jednak, jego praca, publikacje, wydawane czasopisma, stanowiły silne podwaliny dla rozwoju oraz krzewienia zarówno edukacji jak i postawy patriotycznej.

Dziś z podziwem przeglądamy jego podręczniki dla krawców dotyczące kroju i wydawane przez niego czasopisma, które sam tworzył i opracowywał, wykorzystując posiadane doświadczenie oraz wyjątkową zdolność obserwowania świata i panujących trendów mody.
Lektura jego publikacji przekonuje, że był to człowiek niezwykły, niekwestionowany autorytet i ekspert w sprawach wykonania konstrukcji ubiorów w tym również dla sylwetek nietypowych a przy tym człowiek niezwykle skromny. Miarą uznania dla jego wiedzy były liczne listy z Polski i zagranicy z prośbami o pomoc w sprawach konstrukcji i kroju, przychodzące nawet wówczas gdy Samarzewski był już bardzo sędziwy, a nawet po jego śmierci.
Za działalność na polu krawiectwa wielokrotnie był nagradzany. W rocznicę 30-lecia samodzielnej pracy zawodowej został odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi przez Prezydenta Ignacego Mościckiego, otrzymał Złoty Medal Powszechnej Wystawy Krajowej w 1929 r., Izba Rzemieślnicza w Katowicach przyznała mu złoty medal za artystyczne ryciny krawieckie prezentowane na Wystawie Przemysłowej w 1932 r. Nie ominęły go także prestiżowe wyróżnienia międzynarodowe: srebrny medal za wybitną działalność na Niemieckiej Wystawie Rzemieślniczej w Gliwicach (1903 r.), nagroda za postęp w przemyśle na Wystawie Przemysłowej w Bochum (1913 r.).
Maksyma zawarta w jednej z jego książek – „Czem więcej człowiek umie, tem więcej jest poważany, tem łatwiej znajdzie pracę i zadowolenie życiowe”– nadal pozostaje aktualna. On sam był jej wierny. Pierwsze tajniki zawodu poznawał w wieku 15 lat, korzystając z doświadczenia i wiedzy znakomitego krawca, Ludwika Andrzejewskiego. Swój pierwszy zakład założył w 1899 r., mając 23 lata. Dostrzegając niedobory w fachowej literaturze sam zaczął publikować w języku polskim podręczniki i czasopisma krawieckie. Pierwsza jego publikacja ukazała się w roku 1909 – „Przewodnik dla krawców męskich i damskich, czyli zbiór najcenniejszych wiadomości zawodowych z ilustracjami”. Od stycznia 1914 r. redagował również pierwsze czasopismo fachowe dla krawców wydawane w języku polskim (redakcja mieściła się w jego mieszkaniu) – „Odzież. Ilustrowany żurnal sezonowy dla krawców, z dodatkiem obrazów mody i form kroju”, wznowione w marcu 1923 r. pod nieco zmienionym tytułem „Odzież. Ilustrowany żurnal dla krawców i zawodu wchodzący w zakres kroju i szycia”, dwa lata później tytuł zmieniono na „Odzież. Pierwsze ilustrowane pismo zawodowe poświęcone krawiectwu w Polsce z dodatkiem sezonowych żurnali mód.” Czasopismo zyskało rozgłos wśród czytelników z całej Polski śmiało konkurując z niemieckimi odpowiednikami. Było również znane za granicą – w Czechosłowacji, Francji, Brazylii, Kanadzie i USA. „Odzież” wychodziła nieprzerwanie do sierpnia 1939 r., ale pod zmienionym tytułem jako kwartalnik „Nowa Odzież. Ilustrowane pismo zawodowe poświęcone krawiectwu w Polsce” z dodatkami: „Krawiectwo damskie i dziecięce”, „Uczeń krawiecki”. Inne tytuły wydawane przez Samarzewskiego poświęcone tematyce krawieckiej to „Półrocznik krawiecki i sezonowy” będący żurnalem mody męskiej i damskiej, „Gazetka dla chcących się dobrze ubrać”, „Zdolna krawcowa” jako organ szkół kroju i szycia w Polsce. Do największych prac autorskich należały jednak podręczniki dla krawców i komisji egzaminacyjnych: „Podręcznik dla krawców do nauki kroju”, „Wielki podręcznik kroju dla krawców męskich”, „Podręcznik nowoczesnego kroju zawierający kompletną naukę kroju ubrań cywilnych, sportowych, umundurowań wojskowych z objaśnieniami i tabelą różnych miar”, „Podręcznik do Nauki Kroju Okryć Damskich i Odrobienia”, „Podręcznik Kroju Damskiego”, „Podręcznik do nauki kroju, ubiorów dziecięcych i bielizny” (wydany wspólnie z Bogumiłem Paciorkiem), podręcznik „Egzamin mistrzowski z krawiectwa męskiego, damskiego oraz bieliźniarstwa (Pytania i odpowiedzi)” (napisany wspólnie z Emilem Niebrójem), „Podręcznik do nauki kroju i ubiorów dziecięcych i bielizny”. Jego działalność wydawniczą zniszczył w roku 1952 „domiar” (czyli – podatek nakładany najczęściej na Polaków niewygodnych dla Bolszewii – przyp.red.) oraz odebranie koncesji wydawniczej. Likwidację wydawnictwa odczuł dotkliwie, ale nie poddał się. Mając 72 lata napisał jeszcze „Problem kształcenia uczniów w rzemiośle krawieckim”.

Samarzewski był także doskonałym przedsiębiorcą i niestrudzonym propagatorem przedsiębiorczości w polskim rzemiośle – w latach trzydziestych XX wieku założył dwie spółdzielnie krawieckie – w Chorzowie „Odzież” oraz „Tekstylia” w Katowicach, które miały ułatwić rzemieślnikom zakup materiałów, były też miejscem prezentacji najnowszych osiągnięć w dziedzinie kroju i szycia przywiezionych z licznych podróży do Berlina, Rzymu, Budapesztu, Neapolu. Samarzewski zasłynął również z aktywnej działalności w w Izbie Rzemieślniczej w Katowicach prowadząc wykłady na kursach przygotowawczych do egzaminów mistrzowskich. Jednocześnie był członkiem Komisji Egzaminacyjnej z tej dziedziny. W latach 1922-1932 wykształcił 500 czeladników i 20 mistrzów krawieckich. Marzeniem Samarzewskiego było również, mimo skromnych zasobów kapitałowych, powołanie do życia szkoły edukującej kadrę rzemieślniczą w zakresie krawiectwa. Urzeczywistnił je inaugurując w 1926 r. działalność Akademii Odzieży w Chorzowie (dawniej Królewska Huta). Prywatne kursy kroju i szycia organizował także w Gdańsku, Gnieźnie, Gródku Jagielońskim, Kaliszu, Krakowie oraz Zakopanem. Do II wojny światowej przeszkolonych zostało ponad 5 000 osób, zaś po 1945 roku dalsze 4 000. Program szkoleń rozpoczynał się od nauki brania miary a kończył na praktycznym wykonywaniu modeli. Każdy uczestnik kursu otrzymywał świadectwo uczestnictwa zaś najlepsi, dyplomy.



Tekst powstał w oparciu o artykuł „Kim był Wojciech Samarzewski” autorstwa Aleksandry Kałużnej, wnuczki Wojciecha Samarzewsiego (opublikowany w miesięczniku „Wspólny Chorzów”)oraz publikację Danuty Sieradzkiej, profesor Uniwersytetu Śląskiego: „Chorzowski działacz narodowy wydawca czasopism i podręczników krawieckich Wojciech Samarzewski (1876-1966)” wydanej przez Stowarzyszenie Miłośników Chorzowa im. Juliusza Ligona w Chorzowie w 2003 r oraz przy współpracy z dyrekcją Muzeum w Chorzowie.


1 lipca 2006, godz. 14:54


Zobacz terminarz Europejskiej Akademii Mody

Powiadom mnie o nowych ofertach