Z dziejów mody polskiej

prof. Anna Sieradzka, Uniwersytet Warszawski

W Polsce dla poznania dziejów mody nadal jednym z najważniejszych opracowań pozostaje wydana w 1967 r. książka Marii Gutkowskiej-Rychlewskiej „Historia ubiorów". Od tamtej pory ukazało się kilka znaczących pozycji, dotyczących noszonych przez Polaków ubiorów, jak n. p. Ireny Turnau „Ubiór narodowy w dawnej Rzeczypospolitej", Małgorzaty Możdżyńskiej-Nawotki
„O modach i strojach" czy moja książka „Tysiąc lat ubiorów w Polsce". Od kilkunastu lat wzrasta zainteresowanie kostiumologią wśród młodych badaczy, czego efektem są liczne prace magisterskie, dotyczące zarówno mody dawnej, jak i współczesnej - niestety, w większości nie wydane drukiem; do wyjątków należy publikacja Anny Pelki „Teksas-land. Moda młodzieżowa w PRL".
Nadal brakuje pozycji omawiających modę w naszym kraju w ciągu ostatnich dekad, a zwłaszcza zmiany na rynku mody po 1989 r. Współcześni polscy projektanci przedstawiani są przede wszystkim na łamach czasopism, ale mam nadzieję, że i w tym przypadku sytuacja zmieni się na lepsze. Pierwszą „jaskółką" jest wydana przez Muzeum Historii Polski w 2007 r. książka Natalii Jaroszewskiej „Chłopczyce, uwodzicielki, damy. Polska moda międzywojnia"., gdzie po części historycznej, prezentującej modę lat 20. i 30. XX w. oraz lansujące ją rodzime gwiazdy kina, Autorka przedstawia swoje projekty inspirowane tamtą epoką.
Wystawy mody mają w Polsce stosunkowo świeżą tradycję, lecz z przyjemnością stwierdzam, iż w ostatnim dziesięcioleciu sytuacja ulega stałej poprawie. Wielkim powodzeniem cieszyła się w 2003 r. ekspozycja „Modny świat XVIII wieku" w Muzeum Narodowym w Warszawie, czy zorganizowana w tym samym czasie krakowska prezentacja „Za modą przez wieki. Ubiory z kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie". Placówka krakowska, sukcesywnie pokazująca swe obfite zbiory ubiorów i ich dodatków, w 2009 r. usatysfakcjonowała nas wystawą „Zawsze pod ręką. Torebki damskie od średniowiecza do współczesności". Z mroków magazynów wydobywają odzieżowe zasoby muzea we Wrocławiu ( w 2007 r. prezentowano tam modę balową) czy Poznaniu ( ekspozycja mody dwudziestolecia międzywojennego w 2001 r. ), a zwłaszcza Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi, które cyklicznie prezentuje nie tylko stroje ( ostatnio pod hasłem
„Z modą przez XX wiek"), ale także bieliznę czy kapelusze. Na uznanie zasługuje też fakt włączania ubiorów do wielotematycznych ekspozycji, jak n. p. zorganizowanych w 2008 r., a dotyczących czasów II Rzeczypospolitej, „Stalowa Wola - miasto COP-u" w Stalowej Woli czy „Wyprawa w 20-lecie" w warszawskim Muzeum Narodowym.
Niestety, nadal w żadnym polskim muzeum nie ma stałej ekspozycji poświęconej modzie - ubiory stanowią tylko dodatek do prezentacji dawnego rzemiosła czy wystroju wnętrz. A mnie się marzy powstanie choćby skromnego Muzeum „Mody Polskiej" - najlepiej na ulicy Kubusia Puchatka w Warszawie...

Foto: archiwum prywatne
5 lutego 2010, godz. 09:00